POLİSAJA ETKİ EDEN FAKTÖRLER
1. YÜZEY HIZI : Şekil 12’ de gösterildiği gibi polisajda, polisaj keçesinin üzeri aşındırıcılarla kaplanır. Bu keçeler disk şeklindedir. Daha hızlı dönen bir keçede temas daha çok olacağından dolayı metal yüzeyin çizilmesi de artacaktır.
Yukarıdaki diyagramda keçenin çevresi çapının 3,14 katıdır (π x D). Eğer teker dakikada ‘ m ‘ kez dönüyorsa, ( 3,14 ) ( D ) ( m ) eşitliğine göre dakikada taranan yüzeyi hesaplayabiliriz. Bunu tekerin doğrusal yüzey hızı olarak ta adlandırabiliriz. Kısaca L ile adlandırırsak
L = 3,14 . D . m
ÖRNEK : 23 cm. çapında bir teker 1800 RPM ile dönerse doğrusal yüzey hızı ne olur? (RPM : Rotate Per Minute, Devir / Dakika)
CEVAP : L = (3,14) (D) (m) = (3,14) (23 cm.) (1800 dev./dakika)
= 130.000 cm. / dakika
= 1.300 mt. / dakika
PROBLEM 2 : 6 inç çapında bir teker 3600 RPM ile dönüyor. Doğrusal yüzey hızı ne olur? (Bir ft. 12 inçtir.)
L = ? CEVAP : 5650 ft./dakika
PROBLEM 3 : Lineer yüzey hızı 600 ft./dakika olan polisaj tekeri vardır. Dönüş hızı ise 3600 RPM’ ye ayarlanmıştır. Hangi çapta polisaj tekeri kullanılmalıdır?
CEVAP : L = ( 3,14 ) ( D ) ( m ) den sonra D’ yi çekersek
D = ( L ) / ( 3,14 ) ( m ) olur.
İse D = 6000 / 3600 = 0,52 ft ya da diğer bir ifadeyle
D = 6’’ (inç)
PROBLEM 4 : Hızı ayarlanabilir bir polisaj motorunuz var ve 9 inç çapında tekerlekler takılmış olsun. Yüzey hızı 7000 ft./ dakika ; Dakikadaki devir sayınız ne olur.
CEVAP : 1 foot = 12 inç ise, 9 inç = 9/12 ft. = 3/4 ft.
L = 3,14 . D . m formülünden
m = L / 3,14 . D = (7000 ft/dak.) / 3,14. (3/4 ft.) = 2970 RPM, buna kabaca 3000 RPM diyebiliriz.
Polisaj ve parlatmada kullanılan teker hızları 915 ile 3050 mt/dakika (300 ile 10,000 ft/dakika) arası değişmektedir. En çok kullanılan polisaj ise 1830 ile 2450 mt/dak. (6000 ile 8000 ft/dak.) arası, parlatma yani fırça işlemi için ise 2750 ile 3050 mt/dak. (9000 ile 10.000 ft/dak.) arası değişmektedir. Daha düşük hızlardaki kullanımlar ise çizmek ve tel fırça işlemleridir.
Yüzey hızı düşerse, aşındırma işlemi zayıflar ve teker üzerinde aşındırıcı tozların ayrılma ihtimali artar. Diğer bir yandan teker hızı artınca çıkan ısı da artar. Isının da metal yüzeyine yan etkisi ve aşındırıcı tozları tutan yapıştırıcıya, hele bu yapıştırıcı zamk veya tutkal türünden ise yan etkisi olur.
2. KULLANILAN AŞINDIRICI TİPLERİ : Bu bölümün ilk kısmında da işlendiği gibi, sürekli kesme yeteneğini kontrol edebilecek şekil ve formda, sertlikteki aşındırıcıların çeşitleri teker üzerindeki aşındırıcı miktarını etkiler. Çoğu metal polisajında aluminyum oksit tanecikleri kullanılır. Bu aluminyum oksit kumlarını zımpara olarak adlandırabiliriz. Doğal zımparalarda aluminyum oksit, silikon dioksit ve demir oksit bulunur. Doğal zımpara Türkiye veya Yunanistan’ da çok miktarda bulunduğu için, bu yüzden Türk zımparası ya da Yunan zımparası olarak da adlandırılır. Bu aşındırıcının MOHS sertlik sayısı 9’ dur. Bu değer aluminyum oksidin bir formu olan safirin sertliği ile aynıdır.
3. TEKERLEĞİN MALZEME YAPISI : Tekerin üzerinde aşındırıcı tutma ve verme özelliğiyle tekerin malzemesinin ve yapısının ne kadar önemli olduğunu anlarız. Teker ne kadar sertse o kadar hızlı kesecektir.
Sisal fırça veya mopla 220 numara kullanılarak elde edilen polisajla 320 numara şeritle elde edilen polisajın görünümü aynıdır. Burada metal pirinç olarak seçilmiştir. Metal yüzeyinde daha fazla hız oluşturma sisal görünümden dolayıdır.
4. BAĞLAYICI MALZEMENİN YAPISI : Polisaj keçe hazırlanmasında iki bağlayıcı etmen kullanılır. Biri doğal zamaktır. Diğeri ise silikat yapıştırıcıdır. Silikat yapıştırıcılar daha serttirler. Dolayısıyla aşındırıcılar keçe üzerine daha iyi tutundukları için kesici özellikleri daha fazladır. Bunun yanında zamk kullanılarak yapılan keçelerden aşındırıcıların kurtulması çok daha kolay olacağı için kesme hızları da düşük olacaktır.
5. YAĞLAMA : Polisajda yağlama çok önemlidir. Yağlama ile aşındırıcıların sıcaklığı düşürülür ve keçe soğutulmuş olur. Yağlama göze gelebilecek zararlar için bir çeşit güvenlik kalkanı görevi yapmaktadır. Yağlama daha yavaş kesme sağlar.
Polisaja etki eden faktörleri belirttik. Böylelikle polisajda seri iş çıkarmak için size fikir verecektir. Elbetteki polisajı minimum işçilikle bitirmek isteyeceksinizdir. Tabi bununla birlikte minimum maliyeti de istersiniz. Polisaja etki eden faktörleri bilmek size minimum maliyette maksimum kaliteyi bulacak şekilde polisaj işçiliği yapmanızda yardımcı olacaktır.
Bunlarla birlikte size en iyi netice almanızı sağlayacak pratik birkaç nokta daha belirtelim.
1 -Yüzeydeki çiziklerden daha derin yani daha büyük tane boyutuna sahip polisaj keçesiyle işe başlamayın. Gereğinde fazla büyük parçacıkla çalışmak ekstradan işçilik demektir. Ve aynı zamanda son işlemden bile yüzeyde çizikler görülebilmektedir. Gerçekte metal üzerindeki çizgi derinliğinin yarısı kadar büyüklüğüne sahip taneciklerle başlamak çok daha iyidir. Olayın sadece kesme işleminden ibaret olmadığını unutmayın.
2- Her tane boyutu değiştirdiğinizde polisaj yönünü 90° çevirmezseniz, en azından iş yönünü her polisaj adımında salınım yaptırın. ( Ders sonundaki ‘’polisaj ipuçları’’ na bakın )
3- Metal pütürlüyse polisajını yapmak daha kolaydır.
DENEY 2 : Polisajcılıkta herhangi bir metalin polisajını yapmadıysanız ve de herhangi malzemede tam anlamıyla tüm polisaj adımlarını yerine getirmediyseniz yeterli deneyim sahibi değilsiniz demektir. Bu işi yapmaya niyetliyseniz ya da kendiniz kaplama işyeri çalıştıracaksanız 1750 RPM ile 3000 RPM arasında ½ HP gücünde bir motor temin edin. Sears Craftsman tipi bir motor işinizi görür. Bu size tavsiye ettiğim yaygın, pahalı olmayan ve pratik bir yoldur. Daha sonraları bu motoru kaplama tankında karıştırıcı olarak ya da taşlama motoru olarak kullanabilirsiniz.
Polisaj sırasında oluşan tozları aklaştırmak için tekerin etrafında bir havalandırma sistemi kullanılır. Pratikte başlangıç olarak havalandırmaya ihtiyacınız yoktur. Normal bir burun maskesi işinizi görecektir. Bunun yanında koruyucu gözlük te kullanmanız yararınıza olacaktır. Her polisaj yapışınızda giymeyi unutmayın. Öğrencilerin böyle kazalara maruz kalmasını istemem. Sears’ tan iki keçeli küçük bir polisaj seti temin edebilirsiniz. Ayrıca aşındırıcı taş ve yapıştırıcısını da. Dupar makinası hafiftir ve ağızla burunu kaplar. Temiz nefes almayı sağlar.
Polisaj motorunu uygun bir yere sabitleyin, keçeleri motor miline takın ve somunları sıkarak keçeleri sabitleyin. Keçe dönerken üst kısmı size doğru gelecek şekilde olmalıdır.
İlk kullanım için bir parça pirinç ve bakır parça alın. Ufak bir bölümünü uygulayarak başlayın. Bir miktar polisaj cilasını keçe üzerine düzgünce yayın. Parçayı iki elle tutup keçeye sürtün bunu yaparken sağ yada sol elinizi destek olarak seçin. Eşyayı keçenin yatay merkezinden alt kısma gelecek şekilde sürtün, Şekil 13’ te gösterildiği gibi. Polisaj yapılacak parçanın köşelerini direk olarak sürtmeyin. Belirli bir açı vererek uygulayın. Rahat bir şekilde ve hafif bir basınçla parçayı keçeye sürtün. Şimdi de dönen keçeye karşı parçayı düşey açı vererek hareket ettirin. Parçayı geri çıkararak uygulama istenen tüm yüzeye aynı işlemi uygulayın.
Bu yapılan gerçek polisaj değildir. Asıl polisaj işlemi özel hazırlanmış polisaj keçeleriyle yapılır. Polisaj tam anlamıyla el işliğine dayalıdır. Malzeme fiziksel olarak aşındırılarak düzgün yüzeye sahip hale getirilir. Daha sonra ışığı yansıtıcı bir ayna haline ‘’fırça’’ işlemi yapılarak getirilir.
Polisaj ve fırçada çalışırken belirli bazı uygulamaları göz önünde bulundurmalıyız. Şimdi size bazı güvenlik kurallarını belirteceğim. Bu kurallar daha sonraki paragraflarda tekrar edilip daha ayrıntılı ele alınacaktır.
1- Polisaj motorunda çalışırken daima koruyucu gözlük kullanın.
2- Keskin köşe ya da kenarlı yerleri asla polisaj keçesine sürtmeyin.
3- Bilekle dirsek arasındaki mesafede, yani ön kolda giysi kullanmayın. Polisaj keçesi giysiyi yakalarsa bu sizin için çok tehlikeli olur. Eldiven kullanmak ta tehlike arz etmektedir. Parmaklarınızı ısı, kir ve sürtünmeden korumak için bir parça deri yada bez dolayabilirsiniz.
Polisaj motorunda çalışırken uymanız gereken 3 önemli kural bunlardır. Eğer bunlara uyarsanız herhangi bir tehlikeyle karşılaşmazsınız.
2 numaralı kuralı biraz daha açmamız yararlı olacaktır. Hiçbir zaman polisaj yapılacak malzemeyi keçenin orta kısmının üstünde uygulamayın. Eğer bunu yaparsanız elinizdeki parça üstünüze doğru fırlayacaktır. Eğer keçenin alt kısmına sürterseniz sizden uzaklaşacak şekilde fırlar. Bunu hafif bir cisimle mesela silgiyle, tecrübe edebilirsiniz.
Polisajda şu deneyleri yapmaya çalışın:
1 ) Düz bir yüzeyi keçeye baskıyı arttırarak sürtün. Arttırılan basınç kesme hızını arttırır fakat uygulanan nokta etrafında sıcaklık artar ve teker yavaşlar. Dolayısıyla kesme hızı öncekine nazaran biraz azalmıştır.
2 ) Keçeye bir miktar tripoli cilası sürün ve parlatın. Cilayı fazla sürmek daha iyi bir iş çıkarmanızı sağlamaz. Fazla sürülen cila sadece ortamı yağlı ve kirli hale getirir.
3 ) Keçe üzerine herhangi bir şey sürmeden parlatmayı deneyin. Bir süre sonra ısının artacağını göreceksiniz. Kesme yada parlatma işlemi yavaşlar. Yüzeyde düzensiz çizgiler gürünmeye başlar.
4 ) Tripoli cilasını doğru miktarda kullanın. Parça üzerindeki nem yada su parlatma ısısında çıkarılması zor leke ve kirlere sebebiyet verir.
5 ) Tripoli ile yapılan parlatmadan sonra yüzeydeki kir ve yağı temizleyin. Burada yumuşak teker ve kırmızı cila kullanarak yapın. Kırmızı cilayı fazla kullanmakta malzemede düzensiz çizgi oluşumuna sebep olur.
Kolaylıkla yapabilir hale gelene kadar bu parlatma işlemini değişik parçalarla deneyin.
Büyük bir kaplama tesisinde bir kaplamacı olarak bunlarla ilgili olmayacaksınızdır. Ufak bir işyerinde iseniz bunları yapmak durumunda kalabilirsiniz.
Size anlattıklarımı uygulayarak daha profosyonel hale gelecek ve polisajla parlatma konusunda daha bilgili olacak bununla birlikte piyasa tabirlerini de öğreneceksiniz.
Ph KONTROLÜ NASIL YAPILIR?
pH KONTROLÜ
Bu iş için pH’ a duyarlı boyalar kullanılır (genellikle şerit şeklindeki kağıda emdirilmiş veya suda çözülmüştür). Kağıt şerit yöntemini kullanmak oldukça basittir. Üzerinde değişik boyalar emdirilmiş çok sayıda bant vardır. Şerit kaplama banyosuna daldırılır, 5-10 saniye tutulup çıkarılır. Üzerindeki kalan banyo sıvısı silkelenir. Şeridin üzerindeki bantlarda renklenme olur. Testte elde edilen renk, renk skalasındakilerle karşılaştırılır ve eşleşen renk göz ile seçilir (skaladaki her bir renk belli bir pH derecesine tekabül eder). Bu yolla pH 0,2-0,3 hata payı ile tespit edilir.
0,1 yakınlıkta veya daha doğru bir sonuç elde etmek için bir pH metre kullanılmalıdır (Şekil 18). Bu ölçü aletinin özel elektrodu kaplama banyosundan alınan örneğe daldırılıp oluşan potansiyel ölçülür ve cihazın içindeki bir başka elektrodun potansiyeli ile karşılaştırılır. Hidrojen iyonu ne kadar fazla ise oluşan gerilim de o kadar büyük olacaktır. Daha sonra bu gerilim kalibre edilmiş bir elektrikli göstergede pH değerini gösterir. Günümüzde modern pH metrelerin kullanımı oldukça basittir ve 0,1 pH’ dan daha hassas doğrulukla sonuç verir. Kaplama banyosunun kontrolünde bu metod oldukça iyidir. Kağıt şerit metodu sadece elinizde pH metre bulunmadığı durumda kullanılmalıdır.58 pH kontrolü konusu her kaplama banyosu işlenirken ayrıca ele alınacaktır.
Özetlemek gerekirse, tutarlı ve iyi sonuçlar alabilmek için, katot filminin pH’ ı özel bir değerde sabit tutulmalıdır. Kaplama banyosunun pH’ ı sık sık kontrol edilip gerekli düzeltmeler yapılarak bu sağlanabilir. Alınan tedbirler açısından bakarsak anotta meydana gelen bir şeyin etkisinin bir süre sonra katotta da görüleceğini unutmayın.
Bu iş için pH’ a duyarlı boyalar kullanılır (genellikle şerit şeklindeki kağıda emdirilmiş veya suda çözülmüştür). Kağıt şerit yöntemini kullanmak oldukça basittir. Üzerinde değişik boyalar emdirilmiş çok sayıda bant vardır. Şerit kaplama banyosuna daldırılır, 5-10 saniye tutulup çıkarılır. Üzerindeki kalan banyo sıvısı silkelenir. Şeridin üzerindeki bantlarda renklenme olur. Testte elde edilen renk, renk skalasındakilerle karşılaştırılır ve eşleşen renk göz ile seçilir (skaladaki her bir renk belli bir pH derecesine tekabül eder). Bu yolla pH 0,2-0,3 hata payı ile tespit edilir.
0,1 yakınlıkta veya daha doğru bir sonuç elde etmek için bir pH metre kullanılmalıdır (Şekil 18). Bu ölçü aletinin özel elektrodu kaplama banyosundan alınan örneğe daldırılıp oluşan potansiyel ölçülür ve cihazın içindeki bir başka elektrodun potansiyeli ile karşılaştırılır. Hidrojen iyonu ne kadar fazla ise oluşan gerilim de o kadar büyük olacaktır. Daha sonra bu gerilim kalibre edilmiş bir elektrikli göstergede pH değerini gösterir. Günümüzde modern pH metrelerin kullanımı oldukça basittir ve 0,1 pH’ dan daha hassas doğrulukla sonuç verir. Kaplama banyosunun kontrolünde bu metod oldukça iyidir. Kağıt şerit metodu sadece elinizde pH metre bulunmadığı durumda kullanılmalıdır.58 pH kontrolü konusu her kaplama banyosu işlenirken ayrıca ele alınacaktır.
Özetlemek gerekirse, tutarlı ve iyi sonuçlar alabilmek için, katot filminin pH’ ı özel bir değerde sabit tutulmalıdır. Kaplama banyosunun pH’ ı sık sık kontrol edilip gerekli düzeltmeler yapılarak bu sağlanabilir. Alınan tedbirler açısından bakarsak anotta meydana gelen bir şeyin etkisinin bir süre sonra katotta da görüleceğini unutmayın.
OTOMATİK POLİSAJ NEDİR, OTOMATİK POLİSAJ PARLATMA MAKİNALARI NELERDİR?
OTOMATİK POLİSAJ VE PARLATMA MAKİNALARI
El ile yapılan parlatma işlemi öğrendiklerinizden farkettiğiniz gibi pahalıdır. Bu sebepten dolayı mühendisler otomatik parlatma işlemini el ile yapılanda değiştirme gereği görmüşlerdir. Birçok örneğinde olduğu gibi mühendisler bu otomatik parlatma işini başarmışlardır. Bu makinalar tek bir parlatma makinası olduğu gibi karmaşık dönen masalı, düz hat dönen tipleri vardır. Bu makinalarıdan seçilen tekerlek ve tane boyutuna göre nesneler değişik durum vaziyetlerinde belli sıklıklarla parlatılmaktadır.
Basit şekillerde, dizaynlar geniş ölçüde başarılı olmuşlardır. Bu makinalardan yapılan parlatma işlemi sonunda genelde azıcık el işi ile tamamlanmaktadır.
Genel olarak, bu makinalar özel işler için hazırlanır. Ancak benzer işleri yapmada kullanılan özellikleri de mevcuttur. Ancak değişik çevre ve/veya ebatları karışık ise kullanılmayabilir. Makinada yüksek fiyatlara malolan değişikliklerin yapılması ile mümkün olur. Şu an açıkla anladığınız gibi otomatik parlatıcılar aynı sıfır mallar ve tekrarı cila olan benzer mallarda kullanılır. Makinaların fiyatı 1.000 $’ dan 100.000 $’ a kadar olabilir. Tabi ki bu makinaları yapmadan önce ekonomik çalışıp çalışmayacağı etüd edilmelidir.
SIVI POLİSAJ VE PARLATMA BİLEŞİKLERİ
Bunlar otomatik polisaj ve parlatma makinalarında kullanılır. Temel olarak bunlar taneciklerin aşındırma etkisini geçici olarak durdururlar. Bunlar su içinde eriyen maddelerdir
Sprey, tabanca ve otomatik zaman ayarlayıcı ki bu ayarlayıcı vanayı kontrol eder, bu sıvıların verilmesini ayarlar. Makinaların çoğu parlatma aşındırıcılarını bu yolla verirler. Bunun avantajı düzenli bir uygulamayı sağlamasıdır. Karışık katı bileşik besleyicilerini elimine eder. Gene de sonuçta katı kullanımından fazlaca bir avantaj sunmaz.
YAĞSIZ BİLEŞİKLER
Bazı parlatma işlemlerinde yağsız bileşen #80 tanecik büyüklüğündeki aşındırma tanelerinin etkisini azaltmak için kullanılabilir. Bunlar birkaç örnekte zaman tasarrufunu sağlar. Bir diğer avantajı ise parlatma işlemi sonunda bu bileşenlerin metalin yüzeyinden temizlenmesi daha kolaydır. (Bu konu 4. derste ele alınacaktır.)
Dersi her metal yüzey işlemcinin bilmesi gerekli olan malzeme parlatma ve yakma teknikleri üzerine yapacağımız kısa bir karşılaştırma ile sonlandıracağız.
FIÇI (DOLAP) POLİSAJ VE CİLALAMA
Metal parçalarının fıçı içinde parlatılması çok eski bir yöntemdir (metal parçalardaki pürüzleri gidermek için 1790 yılından bu yana kullanılagelmiştir), ama son 25 yıl içinde geniş kullanım alanına sahip olmuştur. Dahası çok az kontrol ile kabaca yapılan bu işlem yüksek rafine teknolojisi ile cila toleransı 0,0005 mm. ve RMS değeri 0,15-0,25 m olacak kadar gelişmiştir.
Metal parçalarının fıçı içinde parlatma tekniği ile elde edilen cilalama RMS değerleri aynı olsa bile hiçbir zaman elde parlatma işlemi ile aynı sonucu vermez.
Yüzeyler üzerinde tanımayı sağlayan işaretlerin elde edilmesi yoluyla, model ve dalgasızlık, aynen parmak izi gibi sıradan görüntüsü ile kendini gösterir. Ama yine de birçok işte madde parlatma işlemi ile elde edilen cila oldukça istenen bir durumdur. Mekanik cilalama zaman ve para tasarrufunda harika bir yöntemdir. Tabi ki uygulanabildiği sürece.
Yöntem gelişmiş olsa da temeli aynıdır. Bu durumda şunu söyleyebiliriz; örneğin bilinmeyen bir malzemeyi yükleyip cilalayamazsınız. Metalin ebatı ve yüzey cilasının özellikleri bilinmeli ve uygulama ona göre yapılmalıdır. Bize verilen formüllerden aşındırma tipi olarak y, ebat olarak #2, M bileşiğini, sekizgen fıçıda 40 RPM hızında ve 2,5 saat süre ile uygulamaya uymak gerekir. Eğer yapabilseydiniz bu harika olacaktı ama yapamazsınız. Bunun yolu bu ilmin tekniğin prensiplerini öğrenmenizdir. O zaman kendi deneyimleriniz ve diğerlerin deneyimleri ve çalışacağınız katalog bilgileri ile bazı kişiler başarılı bir biçimde çözer. Madde, cila işinde gelecek yeni bir işte karşılaşılan problemin çözümünde katalog bilgileri tarihçeden yararlanarak ilk uygulamaları sınıflandırabilirsiniz. Fakat bu işlem en uygun sonucu elde edebilene kadar birçok deneme gerektirecektir.
Burada deneyimlerle elde edilen temel prensipler verilecektir. Sonrası sizin kendi deneyimlerinize kalmıştır.
FIÇI POLİSAJ
Sadece manuel olarak parlatma yapılabildiği gibi, tüm parlatma işlemlerini içeren mekanik parlatma da uygulanabilir. Bu işlemlerde metalin aktif olarak aşındığı işlemler kesme işlemleri, metalin çok az veya hiç ayrılmadığı işlemler boyama veya yakma işlemleridir.
İlk olarak kesme işlemlerini ele alacağız.
POLİSAJ FIÇISINDA NE OLUR?
Polisaj, öğrenmiş olduğunuz üzere metal ile aşındırıcılar arasındaki çok veya az basınca bağlı olarak meydana gelen göreceli hareket ile olmaktadır. Fıçı içerisinde hazırlanan işlemdeki ilk aşındırma fıçının üst bölümünün aşağıya devrilmesi ile olur. Fıçı içerisinde aşındırıcı parçalarla veya şekiller (Şekil 35’ te eklenmiştir) mevcuttur. Bu işlemde aşındırıcılar ve metaller aynı hızda yükselip alçaldığından bunlar arasında basınca yol açacak bağıl hareket yoktur. Üst tabakalarda, burada düşme vardır ve aşındırıcı ile arasında bağlı hareket mevcuttur yoğunluk, ebat ve şekil farkından doğar. İşte burada patlama meydana gelmektedir.
Not: Deburring işlemlerinde geniş (bursler)’ in ebatları düşürülmeli tekerlek ve kayış parçacıkları evvelki dolap veya titreşim de burrringe göre.
Değişik yüzey alanlarına sahip fıçı (dolap) tipleri düşünülebilir. Ama diğer tüm faktörlerle aynı olmalıdır. Altıgen dolap en yüksek tırmanmayı ve düşmeyi verecektir. Sekizgen dolapta daha düşük düşme olacaktır. Yuvarlak silindir dolap ise düşme olacaktır. Yuvarlak silindir dolap ise düşme vermeyecektir. Bundan dolayı altıgen yüzey olan en yüksek sert parlatmayı, sekizgen ılımlı parlatmayı ve dairesel ise en yumuşak parlatmayı verecektir.
Genelde kayma tabaka kalınlığı ve aşındırıcıların yoğunluğu dolabın yüzey hızı ile değişecektir. Bu parçacıkların dönüşü dolap çapına ve dolap dönme hızına bağlıdır.
Aradaki bağlantı şudur;
Yüzey Hızı [fit/dakika] = Dolap çapı . π . RPM
(fit olarak)
veya
Yüzey [fit / dakika] = SFPM = (Dolap Çapı) (3,14) (Dönme hızı)
Örnek : Dolap çapı 24’’ (inç) = 2’ (fit) ve RPM = 8 Bu durumda dolabın yüzey hızı nedir?
Cevap : SFPM = (2 fit) (3,14) (8) = 50 fit / dakika
Yüzey hızı arttığı zaman (diğer herşey aynı kalmak şartıyla), kayma tabakası kalınlaşır ve hareket yumuşak kaymadan kademeli olarak hızlı kaymaya döner. (Hızlı düşmelerde kayma hemen hemen elimine edilmektedir.)
Yumuşak kaymalardan şiddetli kaymaya geçişle ne istenir. Şelale gibi düşüşler işlerin zarar görmesine yol açar, eğer parçalar geniş ve ağır ise veya ince ise kolayca bükülmelerine neden olur. Genellikle yüzey hızları ortak dolaplar için kullanılabilir olarak 50 ila 250 yüzey ila bölü dakika aradığında bulunmuştur.
Kayma önemli olduğundan, kayma uzunluğunun artmasına neden olacak herhangi bir büyüklükteki artış yardımcı olacaktır. Deneyler ve hesaplamalar göstermiştir ki kayma uzunluğu dolabın hacim olarak %50’si doldurulduğunda en yüksektir. Birçok durumda dolap doldurulduktan sonra yapılan yerleştirme ile dolap hacminin %55 – 60 doldurulması kayma uzunluğunu maksimuma çıkarabilir. Bazen parçalar ağır ve ince ise kayma daha uzun olabilir. Bu durumda hacim olarak doldurma %75’e çıkarılıp otomatik olarak kayma uzunluğu kısaltılır ve aşındırma etkisi azaltılır. Aşağıda Tablo 6’ da verilen formüllerle dolaplardaki düşme hacimlerini hesaplayabiliriz.
TABLO 6
D = Çap, r = Yarıçap, L = Uzunluk, π = pi sayısı (3,14)
Dolap Tipi Hacim Formülü
Silindirik (Dairesel alan) (Dolap uzunluğu)
(π) (r²) (L) = 1/4 (π) (D²) (L) = 0,78 D²L
Altıgen (Altıgen yüzey alan) (Dolap uzunluğu)
(0,65) (D²) (L)
Sekizgen (Sekizgen yüzey alanı) (Dolap uzunluğu)
(0,70) (D²) (L)
Örnek : 6 dm. uzunluğunda ve 3 dm. çapında altıgen dolabın düşme hacmini hesaplayınız.
Cevap : Hacim= 0,65 . D² . L böylece
Hacim= 0,65 . 9 dm² . 6 dm = 35,1 dm³
Bir diğer nokta yükün gerçek içeriğinin ne olduğudur. Polisajı yapılacak veya parlatılacak işin karışımını, yuvarlanma ortamını (yonga veya taşlar), yuvarlama bileşiklerini ve suyu içerir. Kullanılan yongalar ve taşlar değişik ebat ve şekillerde hazırlanabilir. (Genellikle aluminyum oksit doğal taşları içerir.) Kullanılacak parça yongaların seçimi önemlidir. Genelde daha geniş ebattakiler daha pürüzlü cila ve daha hızlı iş verirler. Daha küçükleri ise daha iyi cila verecektir.
Ebat ve şekil seçimi yapacağınız parlatma işlemine bağlıdır. Bu parçacıklar delik ve boşluklardan kolayca geçecek kadar küçük ve delikleri tıkayacak kadar büyük olmamalıdır. İşlemlerde akıllı karışımlar seçilmeli ve çalışılacak parçacık oranı önemli olmalıdır. Çünkü bu parlatılacak parçacıkların ayrılmasını ne kadar kontrol edeceği önemlidir. Daha geniş ve kırılgan işlerin ayrılması arttırılmalıdır. İşlerin parça oranları 3’ e 1’ den 20’ ye 1’ e kadar değişir.
Takla atma bileşenleri değişik fonksiyonlara sahiptir. Yağ gibi hareket eder. Yağ etkisi gösterirler. Aynı zamanda aşındırıcı parlatıcıların içermesi aşındırma işlemine katkıda bulunabilir. Bunlar paslanmaya karşı özellik içerebilirler ve kimyasal olarak pasın uzaklaştırılmasına yardım edebilirler. pH tamponu içerebilirler ve pH değerinin sabit tutulmasına yardımcı olabilirler. Hangi bileşeni kullanacağınız, yapacağınız işin türüne bağlıdır. Burada, aşağıda destekleyicilerin yöntemleri ve özellikleri en iyi olarak vardır.
Su çok önemlidir ve yağ etkisi kayganlaştırıcı etki yaparak taneciklerin öğütme etkisini azaltır. Su seviyesi genellikle doldurulan işin 15 cm. yukarısı ve 15 cm. aşağısı aralığında tutulmaktadır.
Dolapta kalma süresi çok önemlidir, yapılan iş hızına ve istenen cilaya bağlıdır. Ne kadar süre kalacağını deneme yanılmalar ve deneyler sonucu öğreneceksiniz. Cilalamanın bu yanı bir sanattır.
Şimdi geçmişte yaşanan deneyimlerden bahsettiğimiz bölüme geldik.
Tip 304 paslanmaz çelik levhalar (41,3 cm. x 112 cm. x 1 mm.) için 15-25 RMS m kaplama ve bükülmenin, küçük çukurların olmadığı cilalı bir yüzey gerekiyordu. Bunu yapmak için 122 cm. çapında sekizgen dolap kullanıldı. Levhanın yüzeyleri dolap aksine 90° olarak biçimde özel olarak yerleştirilirdi. Levhalar (tabakalar) arasında 5 cm. boşluk bırakıldı. 6,35 mm. ve 11 mm. çapında aluminyum oksit parçaları içeren karışım dolabın hacminin %55’ ini dolduracak kadar eklendi. Aşındırıcı madde içermeyen su düz seviyede olacak biçimde en üste kadar eklendi. (yaklaşık 75 cm. derinlik) Tabakalar (levhalar) dolabın 15 RPM dönen hızıyla işlendi. (Yüzey hızı nedir?) İşlem 90 dakika sürdü. Bu işin gerekli olduğu şekilde elde edilmesini sağladı.
Dolap polisaj ve parlatma işlemi budur. Burada zamanımızın bir kısmını bu konu üzerinde harcadık. Çünkü polisaj ve cilalama işlemlerini içeriyor ve belki kullanma fırsatını bulamayacaksınız. Yine de bilinmesinde fayda vardır. Şimdi sırada dolap yakma işleminin tanımı, açıklaması, madde parlatma ve cilalama işleminde kullanılan diğer teknikler var.
DOLAPTA PARLATMA (BURNISH)
Dolapta parlatma işlemi uzun zamandır bilinmektedir ve 20. yüzyıl başından bu yana mücevher endüstrisinde kullanılmaktadır. Burada el yoluyla parlatma kastedilmektedir ve aşağıdaki temel prensiplerle göre yapılmaktadır. Küreler, koniler ve iğler yakılacak işle birlikte dönerler (genelde küçük parçalar). Dönme işlemi içinde yakma bileşiği çözünmüş olan suyun içinde gerçekleşir. Yakma bileşenleri genellikle su yumuşatıcıları, ıslatma bileşenleri ve kayganlaştırıcı (sabun formunda) ve metal temizleyicileri veya deoksidanları içerir.
Bu işlemde değişik şekilde dolaplar, daireselden sekizgene kadar dikey veya eğimli pozisyonlarda kullanılır.
Yumuşak metaller için genel dönme hızı 15-30 RPM, daha sert ve ağır metaller için ise 40-60 RPM’ dir.
Dolap yakma işlemi yapıyorsanız unutmamanız gereken noktalar vardır. En iyi sonucu elde etmeniz için şunlara dikkat etmelisiniz :
1-) Çok iyi parlatılmış çelik yüzeyler kullanın.
2-) Kalitesi yüksek su kullanın. (Deiyonize, sonradan yumuşatılmış su en iyisidir).
3-) Parçaların iyi temizlendiğinden ve iyi durulandığından emin olduktan sonra dolaba koyun.
4-) Düzenli temizleme ve durulama ile dolaba yağ ve benzerinin girmemesini sağlayın.
5-) Dolabı her seferinde 3/4’ ü dolacak biçimde doldurun. (Bu oran işin şekli ve ebatı gibi şeylere bağlı olarak ayarlanmalıdır).
6-) Kaliteli burnish (yakma) araçları kullanın (El yapımları genelde ticari ürünler kadar çalışmaz).
7-) Yakma için uygun ebat şekilleri ve karışım şekilleri kullanılır. (Açıkçası daha geniş ve ağırları için daha
geniş ve daha ağırları ve uygun şekil ve ebat aralığı kullanılmalı. Oyuklara kadar işlemeyi sağlamak için
gereklidir).
TİTREŞİMLE (VİBRASYONLA) PARLATMA
Bu dolap parlatmanın daha gelişmişidir. Bu işlemde yapılacak şekil dikey bir tübe (kaba) yerleştirilir. Aynı zamanda parlatma araçları, bileşenler ve su mevcuttur. Ancak dönme yoktur. Bunun yerine titreşim vardır. Titreşim frekansı 600 ile 3600 devir/ dakika aralığında, titreşim hareket mesafesi ise 0,5 cm. olmalıdır. Bu işlemde aşındırıcılar ile yapılacak iş arasındaki bağıl hareket avantaj sağlar (yük tüm kapasitenin %90’ ına kadar doldurulur). Bu sayede diğer bir avantaj da parlatma işlemi daha kısa zamanda gerçekleşir. Bazen devir zamanı 1/4 veya daha az düşürülebilir. Ek olarak bu tekni,k dolap parlatmada kabul edilebilir görünen parlatmadan fazlasını yapar (delikler, derin oyuklar dahil).
Ama madalyonun öbür yüzüne bakarsak, RMS yönünden dolap parlatma işlemindeki kadar iyi bir cilalama sonucu vermez. Aynı zamanda ekipmanların maliyeti bakım fiyatları çok daha fazladır. Ek olarak aşındırıcı parçacıkların kırılması daha hızlı olmaktadır.
SANTRİFÜJLE PARLATMA
Bu işlemde merkezkaç kuvveti ile parlatma etkisinin hızı artırılmaktadır. Parlatılacak malzeme bir dolapta döner. Dolap ise geniş döner bir parçanın kenarına monte edilmiştir ve Şekil 37’ de görüldüğü gibi ters olarak dönmektedir. Bu dolapların dönme kuvvetlerine ek olarak merkezkaç kuvveti eklenir ve aşındırıcı etkisini 25 kat arttırır. Bu gerçekten cilalamayı hızlandırır. Cilalı işler (son işler) iyi ve dış yüzeyleri kadar iç yüzeyleri de iyidir. Merkez kaç etkisiyle küçük ve manyetik parçalarda kolayca yapılır. Genelde dolapta bu tür parçalar problemdir.
İlk maliyet fiyatı ve bakım fiyatları ve kolay kırılma dezavantajlarıdır. Aynı zamanda kısa süre dönme zamanında dolay başında sabit bir operatör bulunması gerekir.
İĞ (SPINDLE) CİLALAMA
Bu işlemle aynı şekilli karmaşık parçaların hızlı cilalama işlemini amaçlanmaktadır. İğler, parlatma araçları ve su bulunan tübün içine yerleştirilir. İğler bir yönde 8 ila 13 RPM hızda döner. Tüp ise ters yönde 275 ila 600 (yüzey fit / dakika) hızla aşındırıcı ortamda döner.
Bu teknik yüksek miktarda üretim yapmaya ve mükemmel cilalamaya izin verir. Ama diğer metodlar gibi çok yönlü değildir. Kurulumu pahalıdır, işletilmesi pahalıdır ve yüksek hızlı dairesel dönme nedeniyle sürekli dikkat gerektirir.
Bazı bileşik madde parlatma yöntemleri vardır (Vibro-dolap gibi). Bunda dolap titretilmekte ve daha hızlı üretim yapılmaktadır.
Son bir not : Tüm bu madde parlatma işlemleri metal parçalar üzerinde meydana gelmiş olan metalurjik etkilerden doğan etkileri gidermede faydası olan işlemlerdir. Bu işlemler metal yüzey gerilimlerini değiştirir. Sonuç olarak olası metal yorgunluğu hatalarını minimize eder. Bu gerçeğin farkında olmayabilirsiniz ama bazen size yardımcı olur.
El ile yapılan parlatma işlemi öğrendiklerinizden farkettiğiniz gibi pahalıdır. Bu sebepten dolayı mühendisler otomatik parlatma işlemini el ile yapılanda değiştirme gereği görmüşlerdir. Birçok örneğinde olduğu gibi mühendisler bu otomatik parlatma işini başarmışlardır. Bu makinalar tek bir parlatma makinası olduğu gibi karmaşık dönen masalı, düz hat dönen tipleri vardır. Bu makinalarıdan seçilen tekerlek ve tane boyutuna göre nesneler değişik durum vaziyetlerinde belli sıklıklarla parlatılmaktadır.
Basit şekillerde, dizaynlar geniş ölçüde başarılı olmuşlardır. Bu makinalardan yapılan parlatma işlemi sonunda genelde azıcık el işi ile tamamlanmaktadır.
Genel olarak, bu makinalar özel işler için hazırlanır. Ancak benzer işleri yapmada kullanılan özellikleri de mevcuttur. Ancak değişik çevre ve/veya ebatları karışık ise kullanılmayabilir. Makinada yüksek fiyatlara malolan değişikliklerin yapılması ile mümkün olur. Şu an açıkla anladığınız gibi otomatik parlatıcılar aynı sıfır mallar ve tekrarı cila olan benzer mallarda kullanılır. Makinaların fiyatı 1.000 $’ dan 100.000 $’ a kadar olabilir. Tabi ki bu makinaları yapmadan önce ekonomik çalışıp çalışmayacağı etüd edilmelidir.
SIVI POLİSAJ VE PARLATMA BİLEŞİKLERİ
Bunlar otomatik polisaj ve parlatma makinalarında kullanılır. Temel olarak bunlar taneciklerin aşındırma etkisini geçici olarak durdururlar. Bunlar su içinde eriyen maddelerdir
Sprey, tabanca ve otomatik zaman ayarlayıcı ki bu ayarlayıcı vanayı kontrol eder, bu sıvıların verilmesini ayarlar. Makinaların çoğu parlatma aşındırıcılarını bu yolla verirler. Bunun avantajı düzenli bir uygulamayı sağlamasıdır. Karışık katı bileşik besleyicilerini elimine eder. Gene de sonuçta katı kullanımından fazlaca bir avantaj sunmaz.
YAĞSIZ BİLEŞİKLER
Bazı parlatma işlemlerinde yağsız bileşen #80 tanecik büyüklüğündeki aşındırma tanelerinin etkisini azaltmak için kullanılabilir. Bunlar birkaç örnekte zaman tasarrufunu sağlar. Bir diğer avantajı ise parlatma işlemi sonunda bu bileşenlerin metalin yüzeyinden temizlenmesi daha kolaydır. (Bu konu 4. derste ele alınacaktır.)
Dersi her metal yüzey işlemcinin bilmesi gerekli olan malzeme parlatma ve yakma teknikleri üzerine yapacağımız kısa bir karşılaştırma ile sonlandıracağız.
FIÇI (DOLAP) POLİSAJ VE CİLALAMA
Metal parçalarının fıçı içinde parlatılması çok eski bir yöntemdir (metal parçalardaki pürüzleri gidermek için 1790 yılından bu yana kullanılagelmiştir), ama son 25 yıl içinde geniş kullanım alanına sahip olmuştur. Dahası çok az kontrol ile kabaca yapılan bu işlem yüksek rafine teknolojisi ile cila toleransı 0,0005 mm. ve RMS değeri 0,15-0,25 m olacak kadar gelişmiştir.
Metal parçalarının fıçı içinde parlatma tekniği ile elde edilen cilalama RMS değerleri aynı olsa bile hiçbir zaman elde parlatma işlemi ile aynı sonucu vermez.
Yüzeyler üzerinde tanımayı sağlayan işaretlerin elde edilmesi yoluyla, model ve dalgasızlık, aynen parmak izi gibi sıradan görüntüsü ile kendini gösterir. Ama yine de birçok işte madde parlatma işlemi ile elde edilen cila oldukça istenen bir durumdur. Mekanik cilalama zaman ve para tasarrufunda harika bir yöntemdir. Tabi ki uygulanabildiği sürece.
Yöntem gelişmiş olsa da temeli aynıdır. Bu durumda şunu söyleyebiliriz; örneğin bilinmeyen bir malzemeyi yükleyip cilalayamazsınız. Metalin ebatı ve yüzey cilasının özellikleri bilinmeli ve uygulama ona göre yapılmalıdır. Bize verilen formüllerden aşındırma tipi olarak y, ebat olarak #2, M bileşiğini, sekizgen fıçıda 40 RPM hızında ve 2,5 saat süre ile uygulamaya uymak gerekir. Eğer yapabilseydiniz bu harika olacaktı ama yapamazsınız. Bunun yolu bu ilmin tekniğin prensiplerini öğrenmenizdir. O zaman kendi deneyimleriniz ve diğerlerin deneyimleri ve çalışacağınız katalog bilgileri ile bazı kişiler başarılı bir biçimde çözer. Madde, cila işinde gelecek yeni bir işte karşılaşılan problemin çözümünde katalog bilgileri tarihçeden yararlanarak ilk uygulamaları sınıflandırabilirsiniz. Fakat bu işlem en uygun sonucu elde edebilene kadar birçok deneme gerektirecektir.
Burada deneyimlerle elde edilen temel prensipler verilecektir. Sonrası sizin kendi deneyimlerinize kalmıştır.
FIÇI POLİSAJ
Sadece manuel olarak parlatma yapılabildiği gibi, tüm parlatma işlemlerini içeren mekanik parlatma da uygulanabilir. Bu işlemlerde metalin aktif olarak aşındığı işlemler kesme işlemleri, metalin çok az veya hiç ayrılmadığı işlemler boyama veya yakma işlemleridir.
İlk olarak kesme işlemlerini ele alacağız.
POLİSAJ FIÇISINDA NE OLUR?
Polisaj, öğrenmiş olduğunuz üzere metal ile aşındırıcılar arasındaki çok veya az basınca bağlı olarak meydana gelen göreceli hareket ile olmaktadır. Fıçı içerisinde hazırlanan işlemdeki ilk aşındırma fıçının üst bölümünün aşağıya devrilmesi ile olur. Fıçı içerisinde aşındırıcı parçalarla veya şekiller (Şekil 35’ te eklenmiştir) mevcuttur. Bu işlemde aşındırıcılar ve metaller aynı hızda yükselip alçaldığından bunlar arasında basınca yol açacak bağıl hareket yoktur. Üst tabakalarda, burada düşme vardır ve aşındırıcı ile arasında bağlı hareket mevcuttur yoğunluk, ebat ve şekil farkından doğar. İşte burada patlama meydana gelmektedir.
Not: Deburring işlemlerinde geniş (bursler)’ in ebatları düşürülmeli tekerlek ve kayış parçacıkları evvelki dolap veya titreşim de burrringe göre.
Değişik yüzey alanlarına sahip fıçı (dolap) tipleri düşünülebilir. Ama diğer tüm faktörlerle aynı olmalıdır. Altıgen dolap en yüksek tırmanmayı ve düşmeyi verecektir. Sekizgen dolapta daha düşük düşme olacaktır. Yuvarlak silindir dolap ise düşme olacaktır. Yuvarlak silindir dolap ise düşme vermeyecektir. Bundan dolayı altıgen yüzey olan en yüksek sert parlatmayı, sekizgen ılımlı parlatmayı ve dairesel ise en yumuşak parlatmayı verecektir.
Genelde kayma tabaka kalınlığı ve aşındırıcıların yoğunluğu dolabın yüzey hızı ile değişecektir. Bu parçacıkların dönüşü dolap çapına ve dolap dönme hızına bağlıdır.
Aradaki bağlantı şudur;
Yüzey Hızı [fit/dakika] = Dolap çapı . π . RPM
(fit olarak)
veya
Yüzey [fit / dakika] = SFPM = (Dolap Çapı) (3,14) (Dönme hızı)
Örnek : Dolap çapı 24’’ (inç) = 2’ (fit) ve RPM = 8 Bu durumda dolabın yüzey hızı nedir?
Cevap : SFPM = (2 fit) (3,14) (8) = 50 fit / dakika
Yüzey hızı arttığı zaman (diğer herşey aynı kalmak şartıyla), kayma tabakası kalınlaşır ve hareket yumuşak kaymadan kademeli olarak hızlı kaymaya döner. (Hızlı düşmelerde kayma hemen hemen elimine edilmektedir.)
Yumuşak kaymalardan şiddetli kaymaya geçişle ne istenir. Şelale gibi düşüşler işlerin zarar görmesine yol açar, eğer parçalar geniş ve ağır ise veya ince ise kolayca bükülmelerine neden olur. Genellikle yüzey hızları ortak dolaplar için kullanılabilir olarak 50 ila 250 yüzey ila bölü dakika aradığında bulunmuştur.
Kayma önemli olduğundan, kayma uzunluğunun artmasına neden olacak herhangi bir büyüklükteki artış yardımcı olacaktır. Deneyler ve hesaplamalar göstermiştir ki kayma uzunluğu dolabın hacim olarak %50’si doldurulduğunda en yüksektir. Birçok durumda dolap doldurulduktan sonra yapılan yerleştirme ile dolap hacminin %55 – 60 doldurulması kayma uzunluğunu maksimuma çıkarabilir. Bazen parçalar ağır ve ince ise kayma daha uzun olabilir. Bu durumda hacim olarak doldurma %75’e çıkarılıp otomatik olarak kayma uzunluğu kısaltılır ve aşındırma etkisi azaltılır. Aşağıda Tablo 6’ da verilen formüllerle dolaplardaki düşme hacimlerini hesaplayabiliriz.
TABLO 6
D = Çap, r = Yarıçap, L = Uzunluk, π = pi sayısı (3,14)
Dolap Tipi Hacim Formülü
Silindirik (Dairesel alan) (Dolap uzunluğu)
(π) (r²) (L) = 1/4 (π) (D²) (L) = 0,78 D²L
Altıgen (Altıgen yüzey alan) (Dolap uzunluğu)
(0,65) (D²) (L)
Sekizgen (Sekizgen yüzey alanı) (Dolap uzunluğu)
(0,70) (D²) (L)
Örnek : 6 dm. uzunluğunda ve 3 dm. çapında altıgen dolabın düşme hacmini hesaplayınız.
Cevap : Hacim= 0,65 . D² . L böylece
Hacim= 0,65 . 9 dm² . 6 dm = 35,1 dm³
Bir diğer nokta yükün gerçek içeriğinin ne olduğudur. Polisajı yapılacak veya parlatılacak işin karışımını, yuvarlanma ortamını (yonga veya taşlar), yuvarlama bileşiklerini ve suyu içerir. Kullanılan yongalar ve taşlar değişik ebat ve şekillerde hazırlanabilir. (Genellikle aluminyum oksit doğal taşları içerir.) Kullanılacak parça yongaların seçimi önemlidir. Genelde daha geniş ebattakiler daha pürüzlü cila ve daha hızlı iş verirler. Daha küçükleri ise daha iyi cila verecektir.
Ebat ve şekil seçimi yapacağınız parlatma işlemine bağlıdır. Bu parçacıklar delik ve boşluklardan kolayca geçecek kadar küçük ve delikleri tıkayacak kadar büyük olmamalıdır. İşlemlerde akıllı karışımlar seçilmeli ve çalışılacak parçacık oranı önemli olmalıdır. Çünkü bu parlatılacak parçacıkların ayrılmasını ne kadar kontrol edeceği önemlidir. Daha geniş ve kırılgan işlerin ayrılması arttırılmalıdır. İşlerin parça oranları 3’ e 1’ den 20’ ye 1’ e kadar değişir.
Takla atma bileşenleri değişik fonksiyonlara sahiptir. Yağ gibi hareket eder. Yağ etkisi gösterirler. Aynı zamanda aşındırıcı parlatıcıların içermesi aşındırma işlemine katkıda bulunabilir. Bunlar paslanmaya karşı özellik içerebilirler ve kimyasal olarak pasın uzaklaştırılmasına yardım edebilirler. pH tamponu içerebilirler ve pH değerinin sabit tutulmasına yardımcı olabilirler. Hangi bileşeni kullanacağınız, yapacağınız işin türüne bağlıdır. Burada, aşağıda destekleyicilerin yöntemleri ve özellikleri en iyi olarak vardır.
Su çok önemlidir ve yağ etkisi kayganlaştırıcı etki yaparak taneciklerin öğütme etkisini azaltır. Su seviyesi genellikle doldurulan işin 15 cm. yukarısı ve 15 cm. aşağısı aralığında tutulmaktadır.
Dolapta kalma süresi çok önemlidir, yapılan iş hızına ve istenen cilaya bağlıdır. Ne kadar süre kalacağını deneme yanılmalar ve deneyler sonucu öğreneceksiniz. Cilalamanın bu yanı bir sanattır.
Şimdi geçmişte yaşanan deneyimlerden bahsettiğimiz bölüme geldik.
Tip 304 paslanmaz çelik levhalar (41,3 cm. x 112 cm. x 1 mm.) için 15-25 RMS m kaplama ve bükülmenin, küçük çukurların olmadığı cilalı bir yüzey gerekiyordu. Bunu yapmak için 122 cm. çapında sekizgen dolap kullanıldı. Levhanın yüzeyleri dolap aksine 90° olarak biçimde özel olarak yerleştirilirdi. Levhalar (tabakalar) arasında 5 cm. boşluk bırakıldı. 6,35 mm. ve 11 mm. çapında aluminyum oksit parçaları içeren karışım dolabın hacminin %55’ ini dolduracak kadar eklendi. Aşındırıcı madde içermeyen su düz seviyede olacak biçimde en üste kadar eklendi. (yaklaşık 75 cm. derinlik) Tabakalar (levhalar) dolabın 15 RPM dönen hızıyla işlendi. (Yüzey hızı nedir?) İşlem 90 dakika sürdü. Bu işin gerekli olduğu şekilde elde edilmesini sağladı.
Dolap polisaj ve parlatma işlemi budur. Burada zamanımızın bir kısmını bu konu üzerinde harcadık. Çünkü polisaj ve cilalama işlemlerini içeriyor ve belki kullanma fırsatını bulamayacaksınız. Yine de bilinmesinde fayda vardır. Şimdi sırada dolap yakma işleminin tanımı, açıklaması, madde parlatma ve cilalama işleminde kullanılan diğer teknikler var.
DOLAPTA PARLATMA (BURNISH)
Dolapta parlatma işlemi uzun zamandır bilinmektedir ve 20. yüzyıl başından bu yana mücevher endüstrisinde kullanılmaktadır. Burada el yoluyla parlatma kastedilmektedir ve aşağıdaki temel prensiplerle göre yapılmaktadır. Küreler, koniler ve iğler yakılacak işle birlikte dönerler (genelde küçük parçalar). Dönme işlemi içinde yakma bileşiği çözünmüş olan suyun içinde gerçekleşir. Yakma bileşenleri genellikle su yumuşatıcıları, ıslatma bileşenleri ve kayganlaştırıcı (sabun formunda) ve metal temizleyicileri veya deoksidanları içerir.
Bu işlemde değişik şekilde dolaplar, daireselden sekizgene kadar dikey veya eğimli pozisyonlarda kullanılır.
Yumuşak metaller için genel dönme hızı 15-30 RPM, daha sert ve ağır metaller için ise 40-60 RPM’ dir.
Dolap yakma işlemi yapıyorsanız unutmamanız gereken noktalar vardır. En iyi sonucu elde etmeniz için şunlara dikkat etmelisiniz :
1-) Çok iyi parlatılmış çelik yüzeyler kullanın.
2-) Kalitesi yüksek su kullanın. (Deiyonize, sonradan yumuşatılmış su en iyisidir).
3-) Parçaların iyi temizlendiğinden ve iyi durulandığından emin olduktan sonra dolaba koyun.
4-) Düzenli temizleme ve durulama ile dolaba yağ ve benzerinin girmemesini sağlayın.
5-) Dolabı her seferinde 3/4’ ü dolacak biçimde doldurun. (Bu oran işin şekli ve ebatı gibi şeylere bağlı olarak ayarlanmalıdır).
6-) Kaliteli burnish (yakma) araçları kullanın (El yapımları genelde ticari ürünler kadar çalışmaz).
7-) Yakma için uygun ebat şekilleri ve karışım şekilleri kullanılır. (Açıkçası daha geniş ve ağırları için daha
geniş ve daha ağırları ve uygun şekil ve ebat aralığı kullanılmalı. Oyuklara kadar işlemeyi sağlamak için
gereklidir).
TİTREŞİMLE (VİBRASYONLA) PARLATMA
Bu dolap parlatmanın daha gelişmişidir. Bu işlemde yapılacak şekil dikey bir tübe (kaba) yerleştirilir. Aynı zamanda parlatma araçları, bileşenler ve su mevcuttur. Ancak dönme yoktur. Bunun yerine titreşim vardır. Titreşim frekansı 600 ile 3600 devir/ dakika aralığında, titreşim hareket mesafesi ise 0,5 cm. olmalıdır. Bu işlemde aşındırıcılar ile yapılacak iş arasındaki bağıl hareket avantaj sağlar (yük tüm kapasitenin %90’ ına kadar doldurulur). Bu sayede diğer bir avantaj da parlatma işlemi daha kısa zamanda gerçekleşir. Bazen devir zamanı 1/4 veya daha az düşürülebilir. Ek olarak bu tekni,k dolap parlatmada kabul edilebilir görünen parlatmadan fazlasını yapar (delikler, derin oyuklar dahil).
Ama madalyonun öbür yüzüne bakarsak, RMS yönünden dolap parlatma işlemindeki kadar iyi bir cilalama sonucu vermez. Aynı zamanda ekipmanların maliyeti bakım fiyatları çok daha fazladır. Ek olarak aşındırıcı parçacıkların kırılması daha hızlı olmaktadır.
SANTRİFÜJLE PARLATMA
Bu işlemde merkezkaç kuvveti ile parlatma etkisinin hızı artırılmaktadır. Parlatılacak malzeme bir dolapta döner. Dolap ise geniş döner bir parçanın kenarına monte edilmiştir ve Şekil 37’ de görüldüğü gibi ters olarak dönmektedir. Bu dolapların dönme kuvvetlerine ek olarak merkezkaç kuvveti eklenir ve aşındırıcı etkisini 25 kat arttırır. Bu gerçekten cilalamayı hızlandırır. Cilalı işler (son işler) iyi ve dış yüzeyleri kadar iç yüzeyleri de iyidir. Merkez kaç etkisiyle küçük ve manyetik parçalarda kolayca yapılır. Genelde dolapta bu tür parçalar problemdir.
İlk maliyet fiyatı ve bakım fiyatları ve kolay kırılma dezavantajlarıdır. Aynı zamanda kısa süre dönme zamanında dolay başında sabit bir operatör bulunması gerekir.
İĞ (SPINDLE) CİLALAMA
Bu işlemle aynı şekilli karmaşık parçaların hızlı cilalama işlemini amaçlanmaktadır. İğler, parlatma araçları ve su bulunan tübün içine yerleştirilir. İğler bir yönde 8 ila 13 RPM hızda döner. Tüp ise ters yönde 275 ila 600 (yüzey fit / dakika) hızla aşındırıcı ortamda döner.
Bu teknik yüksek miktarda üretim yapmaya ve mükemmel cilalamaya izin verir. Ama diğer metodlar gibi çok yönlü değildir. Kurulumu pahalıdır, işletilmesi pahalıdır ve yüksek hızlı dairesel dönme nedeniyle sürekli dikkat gerektirir.
Bazı bileşik madde parlatma yöntemleri vardır (Vibro-dolap gibi). Bunda dolap titretilmekte ve daha hızlı üretim yapılmaktadır.
Son bir not : Tüm bu madde parlatma işlemleri metal parçalar üzerinde meydana gelmiş olan metalurjik etkilerden doğan etkileri gidermede faydası olan işlemlerdir. Bu işlemler metal yüzey gerilimlerini değiştirir. Sonuç olarak olası metal yorgunluğu hatalarını minimize eder. Bu gerçeğin farkında olmayabilirsiniz ama bazen size yardımcı olur.
Ankara'da Nikelaj kaplam yapan yerler, fabrikalar, atölyeler
Üstte, altta ve sağ da bulunan Google reklam linklerinden de nikelaj kaplaması yapan firmalar kolayca ulaşabilirsiniz.
ALMET METAL ENDUSTRI VE TICARET A.S
Adres : Hasemek Yapı Koop. 22.cad. 684. sok. No:15-17 İvedik Org. San.
Telefon Fax : 90 312 395 18 91 90 312 395 18 93
Kadmiyum kaplama,Akımsız nikel kaplama,Sert krom kaplama Siyah eloksal,Çinko ve mangan fosfalt ALMET METAL ENDUSTRI VE TICARET A.S
Kategori: Metal çelik sanayi
Alt Kategori: Metal Kaplama-galvano
Web Adress: http://WWW.ALMET.COM.TR
Bulundugu Sektorler
KAPLAMA METAL KAPLAMA GALVANO SERT KROM KAPLAMA
CINKO KAPLAMA NIKEL KAPLAMA KAPLAMA TESISI KAPLAMA TESISLERI
ELOKSAL ELEKTROPOLISAJ ELEKTRO POLISAJ PARLAK KROM KAPLAMA
METAL KAPLAMA TESISI KADMIYUM KAPLAMA SATEN NIKEL KAPLAMA METAL KAPLAMA TESISLERI
KROMATLAMA PASLANMAZ CELIK PASIVASYONU PARLAK NIKEL KAPLAMA PLASTIK KAPLAMA
SIYAH ELOKSAL SIYAH ELOKSAL KAPLAMA PLASTISOL KAPLAMA NIKEL ALASIMLI KAPLAMA
MANGAN FOSFATLAMA ALMET ALMET METAL CINKO FOSFALTLAMA
CINKO FOSFATLAMA CINKO-NIKEL ALASIMLI KAPLAMA ELOKSAL KAPLAMA KIMYASAL KROMATLAMA
ALASIMLI KAPLAMA MANGAN FOSFALTLAMA SIYANURSUZ CINKO KAPLAMA
BİRLİK METAL KAPLAMA
* METAL KAPLAMA ÇEŞİTLERİ
* NİKEL KAPLAMA
* KROM KAPLAMA
* PİRİNÇ KAPLAMA
* BAKIR KAPLAMA
* ALÜMİNYUM ÜZERİ KAPLAMA ÇEŞİTLERİ
* MANGAN FOSFAT
* KALAY KAPLAMA
* MENEVİŞ KAPLAMA
* SİYAH KROM KAPLAMA
* ELETRO POLİSAJ
* POLİSAJ
* ELOKSAL KAPLAMA
* MAVİ ELOKSAL KAPLAMA
* SİYAH ELOKSAL KAPLAMA
* SARI ELOKSAL KAPLAMA
Yetkili : CUMALİ BÜYÜK
Adres :İVOKSAN 22 CAD.674 SOK.NO:50
İlçe :Yenimahalle
Semt :Ostim
Tel : 0 312 394 30 10
Cep Tel : 0 536 25 28 29
2. Tel : FAX : 0 312 394 30 11
E-Posta : bmkmetalkaplama@hotmail.com
Hira Alüminyum Ltd. Şti.
Cephe kaplama, alüminyum doğrama, pvc doğrama, kromnikel korkuluk, alüminyum korkuluk, çelik konstrüksiyon...
İnternet Adresi : http://www.hiraaluminyum.com
Kategori : Nikel-Krom vs. Kaplama Polisaj
Yetkili : İlhan Çoban
Adres : Saray Mah. Keresteciler Sitesi Keresteciler Caddesi 2. Sokak No:2 Kazan - Ankara
E-mail : hira@hiraaluminyum.com
Telefonlar : (0312) 815 12 90
(0312) 815 12 91
(0312) 815 12 92
Faks : (0312) 815 12 93
GSM : (0543) 733 18 41
Çevik Nikelaj
İnternet Adresi :
Kategori : Nikel-Krom vs. Kaplama Polisaj
Yetkili : Yusuf Çevik
Adres : Taştop Sokak No: 77/1 Siteler - Ankara
E-mail :
Telefonlar : (0312) 351 30 41
Faks :
GSM :
Nikelsan Nikel Kaplama
İnternet Adresi :
Kategori : Nikel-Krom vs. Kaplama Polisaj
Yetkili :
Adres : Çamlıtepe Caddesi No:284/A Siteler - Ankara
E-mail :
Telefonlar : (0312) 351 86 06
Faks : (0312) 348 33 92
GSM :
Uğur Nikalaj
İnternet Adresi :
Kategori : Nikel-Krom vs. Kaplama Polisaj
Yetkili : Adnan Aslantaş
Adres : Kına Sokak No: 76/B Siteler - Ankara
E-mail :
Telefonlar : (0312) 348 89 63
Faks :
GSM :
Bağdaş Nikelaj
İnternet Adresi :
Kategori : Nikel-Krom vs. Kaplama Polisaj
Yetkili : Cavit Sağlam
Adres : Özgü Sokak No: 36/2 Siteler - Ankara
E-mail :
Telefonlar : (0312) 350 84 02
Faks : (0312) 350 84 02
GSM : (0532) 509 88 76
Özcan Nikelaj
İnternet Adresi :
Kategori : Nikel-Krom vs. Kaplama Polisaj
Yetkili : Ethem Özcan - Hasan Tunca
Adres : Sultan Murat Sokak No:9/B Siteler - Ankara
E-mail :
Telefonlar : (0312) 351 91 44
Faks :
GSM : (0532) 550 46 44
Saray Nikelaj Ltd. Şti.
İnternet Adresi :
Kategori : Nikel-Krom vs. Kaplama Polisaj
Yetkili : Ekrem Dedeoğlu
Adres : Koçak Sokak No:52/1 Siteler - Ankara
E-mail : ekremdedeoglu06@mynet.com.tr
Telefonlar : (0312) 350 26 56
(0312) 350 27 87
Faks : (0312) 350 29 19
GSM :
Kazaz Galvano Metal Kaplama ve Kaplama ve Kimya San ve Tic.Ltd.Şti
İnternet Adresi :
Kategori : Nikel-Krom vs. Kaplama Polisaj
Yetkili : Halil Kazaz
Adres : Sarıgül Sokak No: 20/1-2 Siteler / Ankara
E-mail :
Telefonlar : (0312) 350 03 20
(0312) 350 03 97
Faks : (0312) 350 03 26
GSM : (0532) 690 10 33
ALMET METAL ENDUSTRI VE TICARET A.S
Adres : Hasemek Yapı Koop. 22.cad. 684. sok. No:15-17 İvedik Org. San.
Telefon Fax : 90 312 395 18 91 90 312 395 18 93
Kadmiyum kaplama,Akımsız nikel kaplama,Sert krom kaplama Siyah eloksal,Çinko ve mangan fosfalt ALMET METAL ENDUSTRI VE TICARET A.S
Kategori: Metal çelik sanayi
Alt Kategori: Metal Kaplama-galvano
Web Adress: http://WWW.ALMET.COM.TR
Bulundugu Sektorler
KAPLAMA METAL KAPLAMA GALVANO SERT KROM KAPLAMA
CINKO KAPLAMA NIKEL KAPLAMA KAPLAMA TESISI KAPLAMA TESISLERI
ELOKSAL ELEKTROPOLISAJ ELEKTRO POLISAJ PARLAK KROM KAPLAMA
METAL KAPLAMA TESISI KADMIYUM KAPLAMA SATEN NIKEL KAPLAMA METAL KAPLAMA TESISLERI
KROMATLAMA PASLANMAZ CELIK PASIVASYONU PARLAK NIKEL KAPLAMA PLASTIK KAPLAMA
SIYAH ELOKSAL SIYAH ELOKSAL KAPLAMA PLASTISOL KAPLAMA NIKEL ALASIMLI KAPLAMA
MANGAN FOSFATLAMA ALMET ALMET METAL CINKO FOSFALTLAMA
CINKO FOSFATLAMA CINKO-NIKEL ALASIMLI KAPLAMA ELOKSAL KAPLAMA KIMYASAL KROMATLAMA
ALASIMLI KAPLAMA MANGAN FOSFALTLAMA SIYANURSUZ CINKO KAPLAMA
BİRLİK METAL KAPLAMA
* METAL KAPLAMA ÇEŞİTLERİ
* NİKEL KAPLAMA
* KROM KAPLAMA
* PİRİNÇ KAPLAMA
* BAKIR KAPLAMA
* ALÜMİNYUM ÜZERİ KAPLAMA ÇEŞİTLERİ
* MANGAN FOSFAT
* KALAY KAPLAMA
* MENEVİŞ KAPLAMA
* SİYAH KROM KAPLAMA
* ELETRO POLİSAJ
* POLİSAJ
* ELOKSAL KAPLAMA
* MAVİ ELOKSAL KAPLAMA
* SİYAH ELOKSAL KAPLAMA
* SARI ELOKSAL KAPLAMA
Yetkili : CUMALİ BÜYÜK
Adres :İVOKSAN 22 CAD.674 SOK.NO:50
İlçe :Yenimahalle
Semt :Ostim
Tel : 0 312 394 30 10
Cep Tel : 0 536 25 28 29
2. Tel : FAX : 0 312 394 30 11
E-Posta : bmkmetalkaplama@hotmail.com
Hira Alüminyum Ltd. Şti.
Cephe kaplama, alüminyum doğrama, pvc doğrama, kromnikel korkuluk, alüminyum korkuluk, çelik konstrüksiyon...
İnternet Adresi : http://www.hiraaluminyum.com
Kategori : Nikel-Krom vs. Kaplama Polisaj
Yetkili : İlhan Çoban
Adres : Saray Mah. Keresteciler Sitesi Keresteciler Caddesi 2. Sokak No:2 Kazan - Ankara
E-mail : hira@hiraaluminyum.com
Telefonlar : (0312) 815 12 90
(0312) 815 12 91
(0312) 815 12 92
Faks : (0312) 815 12 93
GSM : (0543) 733 18 41
Çevik Nikelaj
İnternet Adresi :
Kategori : Nikel-Krom vs. Kaplama Polisaj
Yetkili : Yusuf Çevik
Adres : Taştop Sokak No: 77/1 Siteler - Ankara
E-mail :
Telefonlar : (0312) 351 30 41
Faks :
GSM :
Nikelsan Nikel Kaplama
İnternet Adresi :
Kategori : Nikel-Krom vs. Kaplama Polisaj
Yetkili :
Adres : Çamlıtepe Caddesi No:284/A Siteler - Ankara
E-mail :
Telefonlar : (0312) 351 86 06
Faks : (0312) 348 33 92
GSM :
Uğur Nikalaj
İnternet Adresi :
Kategori : Nikel-Krom vs. Kaplama Polisaj
Yetkili : Adnan Aslantaş
Adres : Kına Sokak No: 76/B Siteler - Ankara
E-mail :
Telefonlar : (0312) 348 89 63
Faks :
GSM :
Bağdaş Nikelaj
İnternet Adresi :
Kategori : Nikel-Krom vs. Kaplama Polisaj
Yetkili : Cavit Sağlam
Adres : Özgü Sokak No: 36/2 Siteler - Ankara
E-mail :
Telefonlar : (0312) 350 84 02
Faks : (0312) 350 84 02
GSM : (0532) 509 88 76
Özcan Nikelaj
İnternet Adresi :
Kategori : Nikel-Krom vs. Kaplama Polisaj
Yetkili : Ethem Özcan - Hasan Tunca
Adres : Sultan Murat Sokak No:9/B Siteler - Ankara
E-mail :
Telefonlar : (0312) 351 91 44
Faks :
GSM : (0532) 550 46 44
Saray Nikelaj Ltd. Şti.
İnternet Adresi :
Kategori : Nikel-Krom vs. Kaplama Polisaj
Yetkili : Ekrem Dedeoğlu
Adres : Koçak Sokak No:52/1 Siteler - Ankara
E-mail : ekremdedeoglu06@mynet.com.tr
Telefonlar : (0312) 350 26 56
(0312) 350 27 87
Faks : (0312) 350 29 19
GSM :
Kazaz Galvano Metal Kaplama ve Kaplama ve Kimya San ve Tic.Ltd.Şti
İnternet Adresi :
Kategori : Nikel-Krom vs. Kaplama Polisaj
Yetkili : Halil Kazaz
Adres : Sarıgül Sokak No: 20/1-2 Siteler / Ankara
E-mail :
Telefonlar : (0312) 350 03 20
(0312) 350 03 97
Faks : (0312) 350 03 26
GSM : (0532) 690 10 33
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)